Nieuws

Waarom Brussel nood heeft aan een stadsethiek




Sale pute': een populair verwijt naar vrouwen op straat in Brussel. 'Madammeke, ge moet maar niet in Brussel wonen': een vaak gehoord antwoord van de politie. Beide uitspraken zijn tekenend voor de diepe malaise die reeds lang sluimert in Brussel. Het zegt zo veel over de bril waardoor sommige jongeren naar vrouwen kijken: als hoeren. Het zegt veel over de manier waarop sommige politiemannen naar de Brusselse jongeren kijken: als onverbeterlijk uitschot.

Mensen die met open blik in de stad komen wonen, trekken al gauw weer weg. Moegestreden en zonder hoop op beterschap. We vervallen dan al snel in twee stellingen: Brussel opgeven of business as usual. Er is nochtans een derde weg: laten we duidelijke afspraken maken over stedelijk samenleven: een stadsethiek.

Menselijke prijs
Het geweld tegenover bus- en trambestuurders. De verhuis van bedrijven uit Molenbeek omwille van straatgeweld ten aanzien van het personeel. De onthullingen omtrent discriminatie op grond van afkomst in de interimsector. Gaybashing in de binnenstad. Agressie ten aanzien van de politie. De pakkende reportage Femme de la rue. De lijst is eindeloos en leidt tot frustraties. Bij 'oude' Belgen hoor je vaak:  'Het is dweilen met de kraan open, ze kunnen zich niet gedragen'. Bij 'nieuwe' Belgen: 'Zie je wel, ze moeten ons niet en zullen ons nooit aanvaarden.'

Elkaar opgeven is echter geen optie! Ook het gebrek aan netheid en de vele tags typeren de staat waarin het publieke domein verkeert: in staat van ontbinding. Mijn partij gelooft in de stad en haar diversiteit: 'Stadslucht maakt vrij' is al jaren ons adagium. Maar de huidige stadslucht verstikt ons. Ook de onverschilligheid van de burgemeesters van de getroffen gemeenten ondermijnt stedelijke ambities.

We betalen een hoge economische prijs voor dit alles. Dit gedrag jaagt immers mensen weg uit de stad. Inwoners die belastingen betalen, maar ook toeristen, pendelaars en shoppers die er geld uitgeven. Het kost Brussel jobs en welvaart.  De menselijke prijs is, zo mogelijk, nog groter: elke vorm van agressie, vernedering of discriminatie draagt het slachtoffer en zijn/haar omgeving nog jaren mee. We grossieren in persoonlijke trauma's en angsten.

Tijd dus dat het Brussels Parlement actie onderneemt. Meer autonomie betekent immers ook meer verantwoordelijkheid opnemen. Een repressief beleid kan niet langer uitblijven. Ruimte voor sport en ontspanning in de stad moet uitgebreid worden. Ja, maar er zal meer nodig zijn. Een charter rond stadsethiek dringt zich op.

Bij de aanvang van het politieke jaar vraag ik aan het Brussels Parlement om samen een charter rond stadsethiek op te stellen over de spelregels van het stedelijk samenleven. Een charter, gebaseerd op maximale tolerantie voor diversiteit en individuele keuzes en nultolerantie voor geweld en discriminatie. Al wie 'Brusselt' (woont of werkt voor een overheid in Brussel) zal zich akkoord moeten verklaren met de afspraken. Over hoe dat er moet uitzien, kunnen we inspiratie opdoen bij de Canadezen, waar burgers een plechtige 'Oath of Citizenship' moeten afleggen en een charter moeten ondertekenen. Canadezen krijgen op school ook lessen over wat dit inhoudt in de praktijk.

Charter
Het Brusselse charter start met het afleggen van een eed waarbij elkeen zweert: "De Belgische grondwet na te leven, de wetten, vrijheden en rechten te respecteren, de democratische waarden hoog te houden en de plichten als goede burger na te leven."

Het charter gaat dieper in op de vrijheden en democratische waarden.

l Het respecteren van alle mensen en hun lichamelijke en geestelijke integriteit, welke levensbeschouwing, geaardheid of sekse ze ook hebben.

• Democratie aanvaarden en uitdragen
• Scheiding tussen kerk en staat
• Vrijheid van levensbeschouwing
• Vrijheid van meningsuiting en persvrijheid
• Vrijheid van vereniging
• Vrijheid van verkeer
• Vrijheid van identiteit en aanvaarden van de multiculturele samenleving
• Recht op privaat eigendom en persoonlijk initiatief
• Het vrijwaren van het openbaar domein en respect voor de natuur
• De gelijkheid tussen man en vrouw
• Gelijke rechten voor hetero- en homoseksuelen
• Verantwoordelijkheid opnemen voor zichzelf en zijn/haar familie
• Verantwoordelijkheid opnemen om te stemmen

In de praktijklessen bijvoorbeeld, moeten schoolkinderen leren dat meisjes het recht hebben rond te lopen in korte rok, dat jongens aan andere jongens hun verliefdheid mogen tonen in het openbaar, dat je niemand mag uitsluiten omdat hij/zij een vreemd klinkende naam heeft, dat het publiek domein onze gezamenlijke 'living' is, etcetera.

De laatstejaars in het Brussels onderwijs, de verenigingen die subsidies aanvragen, de politie, de sportclub, de werkvloer, het gehele stedelijke weefsel van verenigingen en instellingen zullen zich moeten inschrijven in een stadsethiek.

Er moeten dus duidelijke afspraken zijn die al wie 'Brusselt' bindt, zelfs al hebben we heel verschillende overtuigingen. Een charter rond stadsethiek kan de aanzet zijn. Als de gehele Brusselse samenleving nu geen sterk signaal geeft, hoe symbolisch ook, dan vrees ik dat het geloof in een gezamenlijke toekomst verder zal afbrokkelen tot er niets meer van overblijft.